Het jojo-effect

Onderzoek laat consequent zien dat een groot deel van de mensen die afvallen, binnen een aantal jaren op of boven het uitgangsgewicht terugkomt. Dat is geen kwestie van karakter. Er zitten drie mechanismen achter, en die zijn alle drie te beinvloeden.

Oorzaak 1: verlies van spiermassa

Bij snel afvallen zonder voldoende eiwit en zonder krachtprikkel bestaat een aanzienlijk deel van het verlies uit spierweefsel. Daarmee daalt het rustmetabolisme. Bij terugkeer naar het oude eetpatroon ligt de energiebehoefte lager dan voorheen, en komt het gewicht terug met rente.

Oorzaak 2: aanpassing van het lichaam

Bij langdurig fors te weinig eten verlaagt het lichaam het verbruik meer dan op grond van het gewichtsverlies te verwachten is. Ook de hormonen die honger en verzadiging regelen verschuiven: ghreline blijft verhoogd en leptine verlaagd, soms nog maanden na afloop. Het lichaam duwt actief richting het oude gewicht.

Oorzaak 3: geen plan voor daarna

Dit is de meest voorkomende en tegelijk de best oplosbare oorzaak. Een programma met een startdatum en een einddatum laat een gat achter. Wie op de laatste dag geen antwoord heeft op de vraag hoe het eetpatroon er de maand daarna uitziet, valt terug in het patroon van voor de start.

Wat het patroon doorbreekt

1. Rustiger tempo. Een halve kilo per week in plaats van twee.
2. Voldoende eiwit gedurende de hele periode.
3. Krachttraining, twee keer per week.
4. Een opbouwfase van minstens vier tot acht weken na het bereiken van het streefgewicht.
5. Gewoonten in plaats van regels. Wat na afloop verdwijnt, was een dieet. Wat blijft, was een gewoonte.

Een programma met een expliciete stabilisatie- en balansfase na de afslankperiode staat beschreven op de pagina over het driefasenprogramma van Slinc.